ميرزا على خان نائينى ( صفاء السلطنة )

103

گزارش كوير ( سفرنامه صفاء السلطنه نايينى " تحفة الفقراء " ) ( فارسى )

و هشتاد سال پس از تأليف سفرنامهء افضل الملك بسيارى از مشكلات كه صفاء السلطنه و افضل الملك به آنها اشاره كرده‌اند در مورد منطقه كوير لوت همچنان پابرجاست و تنها آنچه امروز تا حدى مشكل مسافران منطقه كوير لوت را آسان كرده وسيله اياب و ذهاب است و آن اتومبيل‌هاى مجهزى است كه با آنها در منطقه در رفت‌وآمدند . ص 16 ، س 18 - صفاء السلطنه و اعتماد السلطنه : « نسختى جهت تقديم خاكپاى اقدس شاهنشاه شهيد [ ناصر الدين شاه ] نگار داده توسط محمد حسن خان اعتماد السلطنه به شرف انور آن شاهنشاه ذيجا مشرف گرديد . . . » صفاء السلطنه مدت زيادى معاونت وزارت انطباعات را عهده‌دار بوده و با اعتماد السلطنه همكارى نزديك داشته است بطورى كه صفاء السلطنه اين سفرنامه را بوسيله او به نظر ناصر الدين شاه رسانيده است . امّا معلوم نيست به چه علت ميان صفاء السلطنه و اعتماد السلطنه به هم خورده است كه اعتماد السلطنه در « روزنامه خاطرات » خود آورده است « پنجشنبه 3 - [ ذى الحجه ] به عادت هرروز در خانه رفته مراجعت كردم . چند روز است كه دار الترجمه نمىروم . چند چيز مانع است . يكى پيله و اصرار ميرزا على نائينى . يك وقت با من بود و حالا كتاب منظوم در تفصيل . . . « 1 » بادكوبه نوشته چنين تصور مىكند كه بايد دنيا و آخرت به او سجده كنند . كتابش را به من داده بود به نظر شاه برسانم اقلا هزار تومان انعام و لقب و منصب براى او استدعا بشود به نظر شاه هم رساندم ابدا محل اعتنا نشد . . . ( روزنامهء خاطرات اعتماد السلطنه ص 1098 ) ص 18 ، س 15 - حاجى غلامرضا شيشه‌گر ( زجاجى ) مشتاق عليشاه اصفهانى : براى اطلاع از شرح احوال مشتاق عليشاه اصفهانى - به بامداد رجال ايران ج 3 ، ص 16 - 17 صفاء السلطنه يكى از پيروان اين استاد بوده و تخلص خود را از لقب پير و استاد خود برگزيده است . ص 18 س 12 - صفاء السلطنه و روزنامهء ايران و چند روزنامهء ديگر كه با آنها همكارى مىكرده است « روزنامهء ايران » سالهاى طولانى نزديك به هشتاد سال انتشار يافته است . و نمىتوان به درستى روشن كرد كه در طول انتشار چه افرادى نويسنده ، ناظم ، مترجم و گرداننده اين روزنامه بوده‌اند ؛ مگر به وضوح روشن شده باشد كه چه افرادى در چه دوره‌اى با اين روزنامه همكارى داشته‌اند . چرا كه تا چند سال قبل از كودتاى 1299 شمسى . در روزنامهء ايران كمتر

--> ( 1 ) - « دو كلمه در اصل سياه شده است » .